Faydaları

  • Deriyi kurumaya ve sertleşmeye karşı korur.
  • Gece körlüğünü önler, zayıf görüşe ve birçok göz rahatsızlığını gidermeye yardımcı olur.
  • Kemik büyümesi, üreme fonksiyonu ve genel büyüme süreci için gereklidir.
  • Embriyonun doku farklılaşmasında ve gelişiminde etkilidir.
  • İmmün yanıtın oluşmasında, hematopoezde (kırmızı kan hücrelerinin yapım süreci), iştah ve işitmede etkindir.
  • Solunumla ilgili enfeksiyonlara karşı direnç sağlar.
  • Sağlıklı bir cilt, saç, diş ve diş eti için gereklidir.

Genel Bilgiler

  • Yağda eriyen bir vitamindir.
  • Vücutta depolanır ve her gün tekrar doldurulmasına gerek yoktur. Karaciğer, vücuda birkaç ay yetecek kadar A vitamini depolayabilir.
  • A vitamini ailesi, retinoidler adı verilen yaklaşık 2500 kimyasal bileşik ve karotenoidlerden (karotenlerden) oluşur.
  • Karotenoidler provitamin A, yani Avitamini öncüsü olarak bilinir.
  • Karotenoidler arasında A vitaminine çevrilme oranı en yüksek olan molekül Beta karotendir.
  • A vitamini ve karotenleryağda kızartmaya karşı pek dayanıklı değillerdir.
  • Açıkta, güneşte uzun süre kurutma meyvelerde kayıplara neden olur.

Kaynaklar

  • A vitamini hayvansal ürünlerde bulunur. Balık, karaciğer, karaciğer yağı, süt yağı ve yumurta sarısı zengin kaynaklarıdır.
  • Hayvansal yağlar, vitamin A dışında değişik derecelerde karotenoidlerde içerir.
  • Karotenoidler daha çok koyu yeşil ve yapraklı ve sarı renkli sebzelerde bulunur.
  • Havuç, kök ve yumru sebzeler arasında en fazla karoteni içerir.
  • Meyveler arasında kayısı iyi bir beta karoten kaynağıdır.

Yetersizlik

  • A vitamini yetersizliğinde büyüme geriliği, gece körlüğü, gözlerde iltihaplanma, kseroftalmi (göz bebeğinin kuruması ve donuklaşması), keratomalasi (kornea nekrozu ve yumuşaması) ve dişlerde şekil bozuklukları oluşabilir.
  • Eksikliği genel olarak yağın kötü emilmesinin sonucunda ortaya çıkar.
  • Yetersiz besin alımı nedeni ile yetersizlik oluşumu genelde 5 yaşın altındaki çocuklarda görülür.
  • A vitamini yetersizliği, proteini olumsuz yönde etkiler.
  • Aşırı Alım (Toksisite)
  • Fazla miktarda alım toksik etki gösterir.
  • Toksikasyon etkileri : anoreksi, yorgunluk, ağırlık kaybı, duyarlılık, deride kaşıntı-kuruma, eklem ağrıları, karaciğer ve dalak büyümesi, saç dökülmesi ve baş ağrısı.
  • Gebelikte ilk 3 ayda fazla miktarda A vitamini alımı embriyonun gelişimini olumsuz etkiler, düşük ve doğumsal bozukluklar meydana gelebilir.
  • Akut (ani başlayan, ağır semptom veren, kısa süren) toksisite durumunda kafa içi basınç artar, bulantı, kusma ve baş ağrısı oluşur.
  • Kronik toksisite, aylarca günlük gereksinimin 10 katı yada daha fazla alım durumunda ortaya çıkar.
  • Fazla karoten alımı pek sakıncalı değildir, fakat deriyi sarıya boyayabilir (karotenemi).

Düşmanları

  • Güneş ışığı, oksijen ve ultraviyole ışıkllar A vitamini kayıplarına neden olur.

Emilim

  • A vitamini, ortamda yeterli yağ varken %80 oranında emilir. Karotenlerin emilimi bunun yaklaşık yarısı kadardır.

Alınması Gereken Miktar

  • A vitamini, genel olarak Retinol Eşdeğeri (RE) olarak ölçülür.
  • 1 RE = 1 mikrogram(mcg) retinol = 6 mcg beta karoten = 12 mcg diğer provitamin A karotenoidler.
  • Yetişkin kadınlar için günlük gereksinim 800 mcg RE
  • Yetişkin erkekler için günlük gereksinim: 1000 mcg RE